Türkiye ve Azerbaycan’dan kamu temsilcileri, bankacılar ve iş insanları Bakü’de düzenlenen 3. Uluslararası Tarım İş Forumu’nda bir araya gelerek tarım yatırımları, gıda güvenliği, finansman ve iki ülke arasındaki ticaret imkanlarını görüştü. Azerbaycan Türkiye İş Adamları Birliği’nin organizasyonu ve Ziraat Bank Azerbaycan’ın ana sponsorluğunda düzenlenen forum, iki ülke arasındaki siyasi yakınlığın tarım ve gıda alanında daha büyük ortak projelere dönüştürülmesi hedefini öne çıkardı.
Forumda kimler vardı?
Toplantıya Türkiye’nin Bakü Büyükelçisi Birol Akgün, Azerbaycan Tarım Kredi ve Kalkınma Ajansı Başkanı Yalçın Camalov, ATİB Yönetim Kurulu Başkanı Mürsel Rüstemov, Ziraat Bank Azerbaycan Genel Müdürü Selçuk Demir, milletvekilleri, kamu kurumlarının temsilcileri ve iki ülkeden çok sayıda şirket katıldı. Bu katılımcı profili, forumun yalnız genel bir ticaret buluşması değil, finansman ve kamu destek mekanizmalarının da konuşulduğu daha kapsamlı bir yatırım platformu olarak tasarlandığını gösteriyor.
Tarım iş birliklerinde en önemli sorunlardan biri, projelerin üretim aşamasından pazara ulaşana kadar farklı finansman ve lojistik ihtiyaçlara sahip olması. Tohum ve gübre tedariği, makine yatırımı, sulama sistemleri, işleme tesisleri, soğuk zincir ve ihracat finansmanı ayrı sermaye gerektiriyor. Bankaların foruma dahil edilmesi bu nedenle kritik; şirketlerin yalnız potansiyel ortak değil, uygulanabilir finansman modeli bulması gerekiyor.
Türkiye ile Azerbaycan tarımda neden birbirini tamamlıyor?
Türkiye geniş bir gıda işleme sanayisine, tarım makineleri üretim kapasitesine ve Avrupa-Orta Doğu pazarlarına erişim deneyimine sahip. Azerbaycan ise farklı iklim bölgeleri, tarıma uygun geniş alanlar ve enerji gelirleriyle desteklenen yatırım kapasitesi sayesinde tarımsal üretimi artırmayı hedefliyor. Bu iki yapı, özellikle ortak üretim ve işleme tesisleri açısından tamamlayıcı bir zemin oluşturabilir.
Azerbaycan son yıllarda petrol ve doğal gaz dışındaki sektörlerin ekonomideki ağırlığını artırmaya çalışıyor. Tarım bu çeşitlendirme politikasında önemli yer tutuyor. Meyve-sebze, fındık, pamuk, tahıl, hayvancılık ve işlenmiş gıda alanlarında kapasite artırımı hedeflenirken Türkiye’den teknoloji, ekipman ve işletme bilgisi sağlanması Bakü açısından cazip bir seçenek. Türk şirketleri içinse Azerbaycan yalnız bir pazar değil; Kafkasya ve Orta Asya’ya açılan lojistik merkez olarak değerlendiriliyor.
Gıda güvenliği artık ticari konudan daha fazlası
Forumda öne çıkan “gıda güvenliği” başlığı, son yıllarda tarım politikalarının stratejik yönünü değiştirdi. Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, Karadeniz tahıl sevkiyatındaki kesintiler ve iklim kaynaklı kuraklıklar ülkelerin temel gıda ürünlerinde tedarik bağımlılığını yeniden değerlendirmesine yol açtı. Türkiye ve Azerbaycan gibi bölgesel ortaklar için üretim planlaması ve karşılıklı tedarik anlaşmaları ekonomik olduğu kadar stratejik anlam taşıyor.
Tahıl, yem, gübre ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle yalnız daha fazla üretmek yeterli değil; depolama, sigorta, finansman ve lojistik altyapısının da güçlenmesi gerekiyor. Forumda bankacılık ve kalkınma kurumlarının yer alması, gıda güvenliğinin tüm değer zinciriyle birlikte değerlendirildiğini gösteriyor.
Zengezur ve ulaştırma koridorları ticareti etkileyebilir
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ticaretin geleceği yalnız üretim kapasitesine değil, ulaşım hatlarının gelişimine de bağlı. Bakü-Tiflis-Kars demiryolu, Hazar geçişli Orta Koridor ve Güney Kafkasya’daki yeni bağlantılar, tarım ürünlerinin daha hızlı ve düşük maliyetle taşınabilmesi açısından önem taşıyor. Gıda ürünlerinde süre ve soğuk zincir koşulları kritik olduğu için lojistik maliyetlerin düşmesi ticareti doğrudan artırabilir.
Orta Koridor’un Çin’den Avrupa’ya uzanan taşımacılıkta daha fazla kullanılması, Türkiye ve Azerbaycan’ı yalnız ikili ticaretin değil bölgesel transit ticaretin de merkezine taşıyabilir. Tarım ve gıda şirketleri açısından bu koridorlar üçüncü ülkelere erişimde yeni seçenekler yaratıyor.
Finansman tarafında Ziraat Bank Azerbaycan’ın rolü
Ziraat Bank Azerbaycan’ın forumun ana sponsorları arasında bulunması, Türk finans kurumlarının Azerbaycan’daki yatırım ekosisteminde daha aktif rol üstlenme isteğini gösteriyor. Tarım yatırımları genellikle uzun geri dönüş süresine sahip; özellikle sera, hayvancılık tesisi veya işleme fabrikası gibi projelerde ilk yıllarda yüksek sermaye harcaması gerekiyor. Uzun vadeli kredi ve uygun yapılandırılmış finansman olmadan birçok proje ticari olarak zor hale gelebiliyor.
Bankanın iki ülkenin şirketleri arasındaki ödeme, ticaret finansmanı ve proje kredisi süreçlerini kolaylaştırması potansiyel iş birliklerinin hayata geçirilme ihtimalini artırabilir. Ayrıca yerel mevzuatı ve Türk yatırımcıların çalışma biçimini birlikte bilen finans kurumları, sınır ötesi projelerde operasyonel riskleri azaltabilir.
Tarım teknolojileri yeni ortaklık alanı olabilir
Gelecekteki iş birliklerinin yalnız klasik tarımsal üretimle sınırlı kalması beklenmiyor. Akıllı sulama, sensörler, uydu görüntüleme, yapay zeka destekli verim tahmini ve tarım robotları gibi teknolojiler hızla yaygınlaşıyor. Türkiye’de son dönemde yapay zeka destekli sulama otomasyonu ve dijital tarım projeleri kamu politikalarında da daha görünür hale geldi.
Azerbaycan’ın geniş tarım arazileri bu teknolojilerin ölçekli uygulanması için uygun bir test alanı olabilir. Türk teknoloji şirketleri ve tarım makineleri üreticileri açısından ortak Ar-Ge, demonstrasyon çiftlikleri ve yerel üretim modelleri yeni ihracat kanalları yaratabilir.
Forumu sonuçlandıracak asıl ölçüt somut yatırım olacak
İş forumları siyasi ve ticari ilişkilerin görünürlüğünü artırır ancak kalıcı ekonomik etki için toplantıların sözleşme, yatırım ve ihracat artışına dönüşmesi gerekir. Türkiye-Azerbaycan ilişkilerindeki yüksek siyasi uyum, şirketlerin karşılaştığı finansman, mevzuat ve lojistik sorunlarını otomatik olarak çözmüyor. Bu nedenle forum sonrası oluşturulacak çalışma grupları ve şirketler arası görüşmeler belirleyici olacak.
Bakü’deki 3. Uluslararası Tarım İş Forumu, iki ülkenin tarımı yalnız karşılıklı ürün ticareti olarak değil ortak yatırım ve gıda güvenliği perspektifiyle ele aldığını gösterdi. Önümüzdeki dönemde yeni sera, işleme, depolama veya teknoloji projelerinin açıklanması, forumun ekonomik sonucunu daha somut hale getirecek.
Kaynaklar
- Azerbaycan Türkiye İş Adamları Birliği (ATİB) forum duyuruları
- Ziraat Bank Azerbaycan ve katılımcı kurum açıklamaları
- Anadolu Ajansı, 9 Ekim 2026
