Türkiye’de ihracatın coğrafi dağılımı 2026’nın ilk dokuz ayında genişlemeyi sürdürdü. Ticaret Bakanlığı verilerine göre ocak-eylül döneminde 54 ilin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre arttı, 28 il ise 1 milyar doların üzerinde dış satım gerçekleştirdi. Eylül ayında İstanbul 5 milyar 736 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il olurken Kocaeli 3 milyar 733 milyon dolar, İzmir ise 1 milyar 972 milyon dolarla onu izledi. Bakanlık, dokuz aylık toplam mal ihracatının yüzde 5,2 artarak yaklaşık 211 milyar dolara ulaştığını açıkladı.
İstanbul eylülde yüzde 27,3 büyüdü
İstanbul’un eylül ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,3 arttı. Kıymetli ve yarı kıymetli taşlar 1,44 milyar dolarla kentin en yüksek ihracat kalemi oldu.
Örme giyim ve makine ürünleri de İstanbul’un ihracatında yüksek paya sahip. Bu çeşitlilik, kentin yalnız sanayi değil ticaret ve finans merkezi olarak da farklı sektörleri aynı anda taşıdığını gösteriyor.
Kocaeli’de otomotiv belirleyici
Kocaeli’nin eylül ihracatı yüzde 25,6 artışla 3,73 milyar dolara çıktı. Motorlu kara taşıtları yaklaşık 1,47 milyar dolarla en büyük ihracat kalemi oldu.
Kentin liman altyapısı ve otomotiv üretim tesisleri, yüksek ihracat performansının temel nedenleri arasında bulunuyor.
İzmir üçüncü sırada
İzmir eylülde yaklaşık 1,97 milyar dolarlık ihracat yaptı ve yıllık bazda yüzde 13,1 büyüdü. Kentin ihracat yapısı petrokimya, makine, tarım-gıda ve hazır giyim gibi farklı alanlara yayılıyor.
Aliağa limanları ve Ege Bölgesi’nin üretim ağı, İzmir’i dış ticarette Türkiye’nin en önemli merkezlerinden biri haline getiriyor.
54 ilde artış neden önemli?
İhracatın yalnız İstanbul, Kocaeli, Bursa ve İzmir gibi büyük merkezlerde değil daha fazla ilde artması, üretim tabanının ülke geneline yayılması açısından önemli bir gösterge.
Yerel sanayi bölgeleri, organize sanayi yatırımları ve lojistik bağlantılar farklı şehirlerin doğrudan ihracat yapmasını kolaylaştırıyor.
28 ilin milyar doları aşması tabanın genişlediğini gösteriyor
Bir ilin yıllık değil yalnız dokuz aylık dönemde 1 milyar doların üzerinde ihracat yapması, ciddi üretim ve dış ticaret kapasitesi anlamına geliyor.
Bu şehirlerin sayısının 28’e çıkması, Türkiye’nin ihracat performansının birkaç metropolün ötesine yayıldığını gösteriyor.
Toplam dokuz aylık ihracat 211 milyar dolar
Ticaret Bakanlığına göre ocak-eylül döneminde toplam ihracat yüzde 5,2 artarak 210,97 milyar dolara ulaştı. Yıllıklandırılmış ihracat ise 283,7 milyar dolar seviyesine çıktı.
Eylül ayında ihracat yüzde 15,4 artışla yaklaşık 26 milyar dolar oldu. Tek aylık artışın dokuz aylık ortalamanın üzerinde olması son çeyreğe güçlü giriş olarak okunabilir.
Kur etkisi tek başına yeterli değil
İhracat gelirinin artması döviz kuru desteğiyle açıklanamaz. Dış talep, üretim kapasitesi, fiyat rekabeti ve sektörlerin küresel döngüleri de belirleyici.
Özellikle otomotiv ve makine gibi sektörlerde Avrupa’daki talep seviyesi Türkiye’nin il bazlı ihracat performansını doğrudan etkiliyor.
Lojistik bağlantı şehirlerin performansını belirliyor
Liman, demiryolu ve otoyol erişimi güçlü şehirler ihracatçı şirketler için maliyet avantajı yaratıyor. Son yıllarda Anadolu’daki organize sanayi bölgelerinin liman ve ana ulaşım koridorlarına bağlanması bu nedenle kritik.
Yeni lojistik merkezler, iç bölgelerdeki üreticilerin ihracata daha kolay erişmesini sağlayabilir.
Katma değer farkı önemli
İki ilin aynı miktarda ihracat yapması ekonomik olarak aynı sonucu doğurmayabilir. Yüksek teknoloji, markalı ürün ve ileri işlenmiş sanayi ihracatı daha fazla katma değer bırakıyor.
Bu nedenle il bazlı ihracat artışının yanında ürün kompozisyonunun da izlenmesi gerekiyor.
KOBİ’ler için yeni fırsat
İhracatın ülke geneline yayılması, küçük ve orta ölçekli şirketlerin dış pazara erişiminin arttığını da gösterebilir. E-ihracat, kümelenme ve devlet destekleri bu süreçte önemli araçlar.
KOBİ’lerin ilk ihracat siparişinden düzenli ihracatçıya geçebilmesi için finansman ve pazar bilgisi desteği belirleyici olacak.
Son çeyrekte Avrupa talebi izlenecek
Türkiye’nin ihracatında Avrupa Birliği en büyük pazar olduğu için Avrupa’daki büyüme, otomotiv talebi ve sanayi üretimi yılın son çeyreğini etkileyecek.
54 ilde görülen artış olumlu bir taban oluşturuyor. Ancak kalıcı başarı, daha fazla ilin yüksek teknoloji ve markalı ürün ihracatında ölçek kazanmasına bağlı olacak.
Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı, 12 Ekim 2026
- Anadolu Ajansı, 12 Ekim 2026
İhracatın Anadolu’ya yayılması yatırım kararlarını etkileyebilir
Bir ilin ihracat hacminin kalıcı biçimde yükselmesi, yeni lojistik, depo, banka ve sanayi yatırımlarını da çekebiliyor. İhracat yapan şirketler çevresinde yan sanayi ve hizmet ekosistemi oluştuğunda yerel ekonomik etki yalnız fabrikadaki istihdamla sınırlı kalmıyor. Bu nedenle 54 ilde artış görülmesi bölgesel kalkınma açısından da önemli.
Öte yandan tüm illerin aynı hızda büyümesi beklenemez. Sanayi altyapısı, limanlara uzaklık, işgücü niteliği ve sektör uzmanlaşması performansı belirliyor. Kamu politikalarının bu farklılıkları dikkate alarak lojistik ve eğitim yatırımlarını bölgesel ihtiyaçlara göre yönlendirmesi gerekiyor.
Son çeyrekte baz etkisi de izlenecek
Eylül ayındaki yüksek yıllık artışın ne kadarının güçlü gerçek talep, ne kadarının geçen yılki düşük bazdan kaynaklandığı yıl sonu verileriyle daha net görülecek. İhracatın sürdürülebilir ivme kazanması için aylık sıçramaların birkaç çeyrek boyunca devam etmesi gerekiyor.
