TÜREB Başkanı Erden, 1.000 MW’lık ilk denizüstü rüzgâr YEKA projesinin 2030–2032 döneminde kademeli devreye girebileceğini belirtti.
Sektörden yeni takvim değerlendirmesi
Türkiye Rüzgâr Enerjisi Birliği Başkanı İbrahim Erden, ilk denizüstü rüzgâr enerjisi YEKA projesinin geliştirme ve uygulama süreçleri dikkate alındığında 2030–2032 döneminde kademeli olarak hayata geçirilebileceğini söyledi. Açıklamaya göre 1.000 megavat kapasiteli proje için ihalenin 2027’nin ilk çeyreğinde yapılması bekleniyor. Bu tarihler kesinleşmiş inşaat veya üretim başlangıcı değil, sektör temsilcisinin öngörüsüdür. Projenin fiilî takvimi ihale, izin, finansman ve teknik çalışmaların tamamlanmasına bağlı olacak.
1.000 megavat ne anlama geliyor?
Projenin 1.000 megavatlık kurulu gücü, santralin teknik olarak ulaşabileceği azami anlık üretim kapasitesini ifade eder. Yıllık elektrik üretimi ise rüzgâr koşulları, bakım duruşları, türbin verimliliği ve şebeke kısıtları gibi faktörlere göre değişir. Bu nedenle kurulu gücü doğrudan yıllık elektrik tüketimine eşitlemek doğru olmaz. Denizüstü rüzgârın avantajlarından biri, bazı sahalarda daha düzenli ve güçlü rüzgâr kaynaklarına erişebilmesidir; ancak uygun saha seçimi ayrıntılı ölçüm gerektirir.
Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım
Erden’in değerlendirmesine göre 1.000 megavatlık denizüstü rüzgâr projesinin yatırım maliyeti yaklaşık 3 milyar dolar olabilir. Aynı büyüklükteki karasal rüzgâr yatırımı için yaklaşık 1 milyar dolar örneği verildi. Bu fark denizde temel inşaatı, denizaltı kabloları, özel montaj gemileri, trafo sistemleri ve zorlu bakım koşullarından kaynaklanabilir. Ancak nihai maliyet ihale koşulları, ekipman fiyatları, finansman giderleri ve seçilen sahanın özelliklerine göre değişecektir. Bugünkü tutar kesinleşmiş sözleşme bedeli değildir.
Denizüstü altyapısı neden farklı?
Karadaki rüzgâr santrallerine göre denizüstü projelerde türbin temelleri, korozyona dayanıklı malzemeler, denizaltı iletim kabloları ve özel lojistik ekipmanları gerekir. Tersaneler, ağır sanayi üreticileri ve mühendislik firmaları bu alanda yeni tedarik zincirleri geliştirebilir. Ancak her bileşenin yerli üretilebileceği veya her tedarikçinin otomatik olarak projeye katılacağı varsayılamaz. Rekabetçi kalite, sertifikasyon, teslim süreleri ve maliyetler yatırımcıların tedarik kararlarında belirleyici olacaktır.
YEKA modeli nasıl bir rol oynuyor?
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları yaklaşımı, yatırımcılara belirli proje çerçeveleri ve ihale koşulları üzerinden uzun vadeli planlama imkânı sağlamayı hedefler. Denizüstü rüzgârda bu modelin başarısı saha verilerinin güvenilirliği, bağlantı kapasitesi ve finansman koşullarının açıklığına bağlı olacak. Erden, kamu kurumlarının projeleri belirli ölçüde geliştirilmiş biçimde ihaleye çıkarmasının yatırım risklerini daha iyi değerlendirmeye yardımcı olabileceğini belirtti. İhale tasarımı, yatırımcı katılımı ve rekabet düzeyi açısından kritik önem taşıyacak.
Finansman neden büyük mesele?
Yaklaşık 3 milyar dolarlık ölçek, yerli ve uluslararası finans kuruluşlarının katılımını gündeme getiriyor. Böyle projelerde inşaat dönemi uzun, ilk yatırım tutarı yüksek ve geri dönüş süresi çok yıllı olabilir. Faiz oranları, kur riski, elektrik satış anlaşmaları ve kamu garantileri yatırımın finansal yapılabilirliğini etkiler. Bu nedenle teknik olarak uygun bir saha bulunması tek başına yatırım kararı için yeterli değildir. Bankaların ve yatırım ortaklarının uzun vadeli gelir görünürlüğü araması beklenir.
Enerji arz güvenliğine katkı
Rüzgâr enerjisinin yaygınlaşması, ithal yakıta dayalı elektrik üretiminin bir bölümünü ikame etme potansiyeli taşır. Bunun ne ölçüde gerçekleşeceği elektrik talebinin saatlik dağılımına, rüzgâr üretim profilinin şebekeyle uyumuna ve depolama esnekliğine bağlıdır. Denizüstü rüzgâr tek başına kesintisiz elektrik arzı garantisi vermez; iletim hatları, dengeleme kaynakları ve talep yönetimiyle birlikte düşünülmelidir. Yine de kaynak çeşitliliği uzun vadeli enerji planlamasında önemli bir avantaj sağlayabilir.
Çevresel değerlendirmeler
Denizüstü enerji yatırımlarında kuş göç yolları, deniz canlıları, balıkçılık faaliyetleri, deniz trafiği ve kıyı ekosistemleri değerlendirilmelidir. Proje sahasının seçimi yalnız rüzgâr potansiyeline göre yapılamaz. Çevresel etki değerlendirmesi, yerel paydaşlarla istişare ve inşaat sırasında oluşabilecek etkilerin azaltılması sürdürülebilir bir proje için gereklidir. Uzun vadeli işletme ve söküm planlarının da başlangıçtan itibaren tasarlanması gerekir. Bu konular ihale ve izin sürecinde somut biçimde ortaya çıkacak.
Sanayi ve istihdam beklentisi
Erden, denizüstü rüzgârın tersaneler, ekipman üreticileri ve farklı sanayi kolları için fırsatlar yaratabileceğini vurguladı. Bu beklentinin gerçekleşmesi için tedarikçilerin uluslararası kalite ve güvenlik standartlarını karşılaması, uzman personel yetiştirilmesi ve düzenli proje akışının sağlanması gerekiyor. Tek bir yatırım, kalıcı bir sektör oluşturmak için yeterli olmayabilir. Devam eden ihaleler ve bakım hizmetleri yerli şirketlerin uzun vadeli kapasite geliştirmesini destekleyebilir. Ancak istihdam ve yerli katkı rakamları henüz kesinleşmiş değil.
İzlenecek dönüm noktaları
Önümüzdeki dönemde ihale takviminin resmî olarak ilan edilmesi, potansiyel sahaların teknik verileri, şebeke bağlantı koşulları ve finansman modelinin açıklanması izlenecek. İhale sonrasında izin, tedarik, inşaat ve devreye alma süreçleri yıllara yayılabilir. Bu nedenle 2030–2032 aralığını sektör öngörüsü olarak değerlendirmek, kesin açılış tarihi gibi sunmamak gerekir. Türkiye’nin ilk denizüstü rüzgâr projesi, enerji üretiminin yanı sıra yeni bir sanayi tedarik zincirinin kurulup kurulamayacağını da gösterecek.
Kaynak
Görsel temsilidir; haberde anlatılan projeye veya veriye ait özel çekim değildir.
