Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen İlim Yayma Cemiyeti 75. Yıl Buluşması’nda yaptığı konuşmada teknoloji şirketlerinin toplumsal etkisine ilişkin sert mesajlar verdi. Erdoğan, “tekno-oligarklar” olarak tanımladığı küresel teknoloji güçlerinin özellikle gençleri hedeflediğini savundu ve Türkiye’nin buna karşı en önemli güvencelerinden birinin TEKNOFEST kuşağı olduğunu söyledi. Konuşma, hükümetin sosyal medya yaş sınırı düzenlemesinin Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yapılması nedeniyle dijital platformlar, gençlik politikaları ve teknoloji egemenliği tartışmalarıyla doğrudan kesişti.
Erdoğan’ın eleştirisinin odağında platform gücü var
Cumhurbaşkanı konuşmasında büyük teknoloji şirketlerinin yalnız ekonomik değil kültürel ve siyasi etkiye sahip olduğunu savundu. “Tekno-oligark” ifadesi, küresel teknoloji şirketlerinin sahipleri ve yöneticilerinin veri, iletişim altyapısı ve dijital platformlar üzerinden olağanüstü bir güç biriktirdiği görüşünü yansıtıyor. Bu tartışma yalnız Türkiye’ye özgü değil. Avrupa Birliği, ABD ve diğer ülkelerde de büyük platformların rekabet gücü, siyasi söylem üzerindeki etkisi ve çocukların dijital davranışlarına yön verme kapasitesi tartışılıyor.
Erdoğan’ın konuşmasında gençlerin özellikle öne çıkarılması, hükümetin son yıllardaki teknoloji politikasının iki farklı ayağını bir araya getiriyor. Bir tarafta sosyal medya ve platformlara daha sıkı düzenleme getiren yaklaşım var; diğer tarafta gençlerin savunma sanayisi, yapay zeka, robotik ve havacılık gibi alanlarda üretici olmasını teşvik eden TEKNOFEST modeli bulunuyor.
Okullardaki olaylara da atıf yaptı
Erdoğan, son dönemde okullarda yaşanan bazı olayların dijital kültürün olumsuz etkilerini gösterdiğini söyledi. Bu bağlantı siyasi bir değerlendirme niteliğinde; bireysel olayların doğrudan sosyal medya veya teknoloji şirketlerinden kaynaklandığını gösteren tek bir neden-sonuç ilişkisi bulunmuyor. Ancak çocuk ve gençlerin çevrim içi ortamda şiddet, zorbalık, radikalleşme veya zararlı içeriklerle karşılaşma riski uzmanlar ve düzenleyiciler tarafından uzun süredir tartışılıyor.
Türkiye’de bugün yayımlanan yeni sosyal medya yönetmeliği de bu riskleri azaltmayı hedefliyor. 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını yasaklayan düzenleme, yaş doğrulama ve ebeveyn kontrolünü zorunlu hale getiriyor. Erdoğan’ın konuşmasının aynı güne denk gelmesi, hükümetin gençlik ve dijital platformlar konusundaki yaklaşımının daha geniş bir politika çerçevesine oturduğunu gösteriyor.
TEKNOFEST yalnız bir festival değil, politika aracı
TEKNOFEST, ilk yıllarında havacılık ve teknoloji festivali olarak öne çıktı ancak zaman içinde hükümetin gençlik ve teknoloji politikasının sembolik merkezlerinden biri haline geldi. Yarışmalar, öğrenci takımları ve girişimcilik programlarıyla gençlerin teknoloji üretimine yönelmesi amaçlanıyor. Savunma sanayisi şirketleri, üniversiteler ve kamu kurumları etkinlikte birlikte yer alıyor.
Erdoğan’ın TEKNOFEST gençliğini “güvence” olarak tanımlaması, teknoloji karşıtı bir çizgiden ziyade teknolojinin kimin kontrolünde ve hangi amaçla geliştirildiği sorusuna vurgu yapıyor. Hükümet, küresel platformlara bağımlılığı eleştirirken yerli teknoloji üretimini artırmayı stratejik bağımsızlığın parçası olarak görüyor.
Teknoloji egemenliği dünyada da siyasi başlığa dönüştü
Son yıllarda yapay zeka, bulut altyapısı, sosyal medya ve çip üretimi devletler arası rekabetin önemli alanlarına dönüştü. ABD ile Çin arasındaki teknoloji kısıtlamaları, Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası ve AI Act düzenlemeleri bu eğilimin örnekleri. Büyük teknoloji şirketleri artık yalnız ticari kuruluş olarak değil, enerji tüketiminden ulusal güvenliğe kadar geniş bir alanda etkili aktörler olarak görülüyor.
Türkiye de benzer şekilde veri merkezleri, savunma teknolojileri, uydu sistemleri ve yapay zeka altyapısında yerli kapasiteyi artırmayı hedefliyor. Bu politika, dışa bağımlılığı azaltma ve kritik sistemlerin ülke içinde kontrol edilmesi amacıyla gerekçelendiriliyor.
Çocukların korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki denge
Dijital platformların daha sıkı düzenlenmesi beraberinde ifade özgürlüğü ve erişim hakları tartışmasını da getiriyor. Çocukların zararlı içerikten korunması geniş kabul gören bir hedef olsa da yaş doğrulama sistemlerinin mahremiyeti ihlal etmemesi ve yetişkin kullanıcıların erişimini gereksiz biçimde sınırlamaması gerekiyor.
Erdoğan’ın “tekno-oligark” eleştirisi siyasi açıdan sert bir dil taşısa da yeni düzenlemelerin uygulanmasında teknik ayrıntılar belirleyici olacak. Platformların hangi verileri toplayacağı, denetimin nasıl yapılacağı ve hangi içeriklerin çocuklar için uygun kabul edileceği gibi soruların şeffaf biçimde yanıtlanması gerekecek.
Türkiye’nin teknoloji politikasında iki yönlü strateji
Hükümetin yaklaşımı bir yandan yabancı platformların etkisini sınırlamaya, diğer yandan yerli teknoloji şirketleri ve genç mühendislik ekosistemini büyütmeye dayanıyor. Baykar, ASELSAN, TUSAŞ ve diğer savunma-teknoloji şirketlerinin yükselişi bu stratejinin en görünür sonuçları arasında gösteriliyor. TEKNOFEST ise bu şirketlerle gençler arasında bir vitrin ve yetenek havuzu oluşturuyor.
Eleştirmenler, teknoloji bağımsızlığının yalnız savunma sanayisiyle sınırlı kalmaması gerektiğini; temel yazılım, yarı iletken, bulut altyapısı ve sivil teknoloji girişimlerinin de aynı ölçüde desteklenmesi gerektiğini savunuyor. Türkiye’nin uzun vadeli rekabet gücü açısından bu alanların tümü önem taşıyor.
Konuşma yeni dijital düzenlemelerin siyasi çerçevesini çizdi
Erdoğan’ın açıklamaları, sosyal medya yaş sınırı düzenlemesinin teknik bir çocuk güvenliği tedbirinden daha geniş bir siyasi çerçeve içinde ele alındığını gösteriyor. Hükümet, büyük teknoloji şirketlerinin ekonomik ve kültürel gücünü egemenlik meselesi olarak değerlendiriyor.
Önümüzdeki aylarda bu yaklaşımın yeni platform düzenlemeleri, yapay zeka politikaları ve yerli teknoloji destekleriyle nasıl devam edeceği izlenecek. TEKNOFEST gençliği vurgusu ise hükümetin çözümü teknoloji kullanımını azaltmakta değil, gençleri teknoloji üreten taraf haline getirmekte gördüğünü ortaya koyuyor.
Kaynaklar
- T.C. Cumhurbaşkanlığı, 10 Ekim 2026
- Anadolu Ajansı, 10 Ekim 2026
- Resmi Gazete’de yayımlanan sosyal medya yaş doğrulama yönetmeliği
